سرطان تخمدان

از علائم و تشخیص تا پیشگیری و درمان

مرور سریع

سرطان تخمدان چیست و چه علائمی دارد؟

سرطان تخمدان چیست؟

این سرطان به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در تخمدان یا بافت اطراف آن گفته می‌شود. شایع‌ترین نوع، یعنی سرطان سروز درجه بالا، اغلب از انتهای لوله فالوپ آغاز می‌شود.

چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟

خطر با افزایش سن بیشتر می‌شود و بیشتر موارد پس از یائسگی تشخیص داده می‌شوند. سابقه خانوادگی، تغییرات ژنتیکی BRCA1 و BRCA2 و سندرم لینچ نیز خطر را افزایش می‌دهند.

چرا سرطان تخمدان ممکن است دیر تشخیص داده شود؟

علائم اولیه می‌توانند مبهم و شبیه مشکلات گوارشی روزمره باشند؛ از جمله نفخ، احساس سیری زودرس، درد یا فشار لگن و گاهی تکرر ادرار. پزشک بیشتر به علائمی توجه می‌کند که تازه شروع شده‌اند و به‌طور مداوم ادامه دارند.

دیر متوجه‌شدن معمولاً تقصیر شما یا پزشک اول نیست.

تخمدان، رحم و دهانه رحم سه اندام جدا هستند

این‌ها سه اندام جدا هستند و سرطان، روش پیشگیری و آزمایش‌های مربوط به هرکدام با دیگری تفاوت دارد.

پاپ‌اسمیر فقط سلول‌های دهانه رحم را برای غربالگری سرطان این ناحیه بررسی می‌کند. این آزمایش درباره وضعیت تخمدان اطلاعاتی نمی‌دهد و نمی‌تواند سرطان تخمدان را رد یا تأیید کند.

برای زنان بدون علامت و با خطر معمول، سونوگرافی و CA-125 به‌عنوان غربالگری روتین توصیه نمی‌شوند؛ این روش‌ها کاهش مرگ‌ومیر را نشان نداده‌اند و ممکن است به بررسی یا جراحی غیرضروری منجر شوند.

چه علائمی نیاز به بررسی پزشکی دارند؟

علائمی مانند نفخ مداوم، سیری زودرس، درد لگن یا تغییر اجابت مزاج که تازه شروع شده‌اند و بیش از چند هفته ادامه دارند، بهتر است توسط پزشک زنان بررسی شوند. این علائم معمولاً به معنی سرطان نیستند، اما نادیده‌گرفتن آن‌ها نیز درست نیست.

راهنمای انتخاب مسیر مناسب بر اساس شرایط شما

تودهٔ تخمدان در سونوگرافی

بیشتر توده‌های تخمدان سرطان نیستند و تا آماده‌شدن نتیجه قطعی، نمی‌توان درباره ماهیت توده نتیجه‌گیری کرد.

آنچه اهمیت دارد پیگیری توده‌ای است که ویژگی مشکوک دارد یا در بررسی بعدی تغییر می‌کند.

نیازمند بررسی بیشتر: توده جامد یا دارای بخش‌های جامد برجسته، توده بزرگ یا در حال رشد، جریان خون غیرطبیعی در داپلر یا همراهی با آب شکم

CA-125 بالا در آزمایش خون

اختصاصی سرطان نیست؛ اندومتریوز، عفونت لگن، فیبروم و قاعدگی هم می‌توانند آن را بالا ببرند. به‌تنهایی سرطان را تأیید یا رد نمی‌کند، به‌ویژه پیش از یائسگی.

ارجاع به فوق‌تخصص انکولوژی زنان برای تودهٔ مشکوک

ارجاع به فوق‌تخصص به معنی تشخیص قطعی سرطان نیست؛ این کار بخشی از ارزیابی دقیق توده است.

اگر توده ویژگی مشکوک داشته باشد، بررسی و در صورت نیاز جراحی توسط فوق‌تخصص انکولوژی زنان می‌تواند دقت ارزیابی و کیفیت مرحله‌بندی را بهتر کند.

تشخیص قطعی سرطان تخمدان و انتخاب درمان

درمان سرطان تخمدان به نوع تومور، مرحله بیماری و شرایط بیمار بستگی دارد.

جراحی و شیمی‌درمانی از روش‌های اصلی درمان‌اند.

چرا تجربه جراح مهم است؟ کیفیت جراحی اول، به‌ویژه میزان بافت تومور باقی‌مانده، می‌تواند بر نتیجه درمان اثر بگذارد؛ به همین دلیل انجام جراحی زیر نظر فوق تخصص انکولوژی زنان اهمیت دارد.

نظر دوم: مطرح‌کردن نگرانی و گرفتن نظر دوم در صورت نیاز، حق شماست.

پیگیری پس از درمان و نوسان CA-125

پیگیری پس از درمان ادامه دارد و برنامه آن با وضعیت بیماری و پاسخ به درمان تنظیم می‌شود.

نوسان کوچک CA-125 همیشه به معنی عود نیست؛ روند تغییر عدد همراه با علائم و سایر بررسی‌ها اهمیت دارد.

سابقهٔ خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان و جهش BRCA

سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان ممکن است نیاز به مشاوره ژنتیک داشته باشد.

سابقه خانوادگی فقط می‌تواند نشانه بالاتربودن خطر باشد. مشاوره ژنتیک کمک می‌کند خطر شخصی شما دقیق‌تر بررسی شود.

جراحی پیشگیرانه برای همه نیست؛ زمان آن با توجه به خطر ارثی، برنامه باروری و پیامدهای یائسگی تعیین می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار درباره سرطان تخمدان

آمار بقا دربارهٔ یک بیمار چه می‌گوید؟

عددهایی مانند «فقط پنج سال زنده می‌ماند» برای یک فرد معنا ندارند. آمار بقا میانگین گروه‌های بزرگ است و نمی‌تواند مسیر درمان یک بیمار را پیش‌بینی کند.

رحم و تخمدان‌ها حتماً برداشته می‌شوند؟

در مراحل اولیه و بعضی انواع تومور، گاهی می‌توان با جراحی محافظه‌کارانه رحم و یک تخمدان را حفظ کرد. این امکان به نوع بافت و مرحله بیماری بستگی دارد؛ پیش از تصمیم جراحی، موضوع باروری را با فوق تخصص در میان بگذارید.

آب‌آوردن شکم (آسیت) یعنی آخرین مرحله؟

خیر؛ آسیت به‌تنهایی مرحله یا پیش‌آگهی را مشخص نمی‌کند و به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.

حذف قند یا درمان گیاهی کمک می‌کند؟

درمان‌های گیاهی و حذف قند جایگزین درمان پزشکی نیستند.

در طول درمان، تغذیه متعادل و دریافت غذای کافی مهم‌تر از حذف افراطی یک گروه غذایی است.

پرتره پروفسور مژگان کریمی‌زارچی
نویسنده: پروفسور مژگان کریمی زارچی
فوق تخصص انکولوژی زنان