تشخیص سرطان رحم
علائم، آزمایشها و مراحل بررسی
- بیشتر خونریزیهای غیرطبیعی به دلیل سرطان نیستند، اما خونریزی پس از یائسگی باید بررسی شود.
- ضخامت آندومتر در سونوگرافی بهتنهایی سرطان را تأیید نمیکند.
- تشخیص قطعی با بررسی نمونه بافتی انجام میشود؛ نمونهبرداری به معنی برداشتن رحم نیست.
- نمونهبرداری آندومتر در مطب یا درمانگاه معمولاً حدود ۵ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد.
- هیپرپلازی آتیپیک یا EIN، ضایعه پیشسرطانی آندومتر است و بررسی و درمان لازم دارد.
- در حدود ۳۰ تا ۵۰٪ بیمارانی که با تشخیص EIN یا هیپرپلازی آتیپیک جراحی برداشت رحم میشوند، سرطان همزمان پیدا میشود.
راهنمای مدیریت استرس و اقدامات لازم تا رسیدن جواب آزمایش
اگر یک علامت یا نتیجه آزمایش شما را نگران کرده، هنوز نمیتوان درباره تشخیص نتیجهگیری کرد. در ادامه میبینید هر بررسی چه چیزی را نشان میدهد و قدم بعدی چیست.
- آمادهشدن نتیجه پاتولوژی معمولاً چند روز تا حدود یک تا دو هفته زمان میبرد؛ بررسیهای تکمیلی ممکن است این زمان را بیشتر کنند.
- تا آمادهشدن نتیجه، چیزی قطعی نیست؛ بسیاری از نمونهها خوشخیم یا تغییرات قابلکنترل را نشان میدهند.
- علائم را یادداشت کنید و فهرست سوالات ویزیت بعدی را آماده کنید (چکلیست بخش ۸).
- جستوجوی مداوم ممکن است اضطراب را بیشتر کند؛ نتیجه خود را با نتیجه دیگران مقایسه نکنید.
- اگر خونریزی شدید، درد غیرعادی یا تب داشتید، منتظر نتیجه نمانید و زودتر با پزشک تماس بگیرید.
تفاوت تستهای غربالگری با آزمایشهای تشخیصی سرطان رحم
برای سرطان رحم تست غربالگری روتین وجود ندارد. پاپاسمیر برای دهانه رحم است. بررسی سرطان رحم معمولاً پس از مشاهده علامتی مانند خونریزی غیرطبیعی و با آزمایشهای تشخیصی آغاز میشود.
ویژه خارج از کشور
خدمات مطب تهران
تفاوت سرطان رحم و سرطان دهانه رحم
سرطان رحم (آندومتر)
از لایه داخلی رحم شروع میشود و معمولاً با HPV ارتباط ندارد. علامت اصلی آن خونریزی غیرطبیعی است و بررسی با سونوگرافی واژینال و نمونهبرداری آندومتر انجام میشود. صفحه سرطان رحم ←
سرطان دهانه رحم (سرویکس)
از دهانه رحم شروع میشود و بیشتر موارد آن با HPV ارتباط دارند. غربالگری با پاپاسمیر انجام میشود و در صورت نیاز کولپوسکوپی مطرح است. صفحه سرطان دهانه رحم ←

معادل متنی: رحم دو ناحیه دارد. بدنهی رحم بالا قرار دارد و پوشش داخلی آن، همان جایی است که سرطان رحم از آن شروع میشود. دهانهی رحم پایین است و سرطان دهانهی رحم آنجا شکل میگیرد. این دو بیماری متفاوتاند و تستهایشان هم متفاوت است: پاپاسمیر از دهانهی رحم نمونه میگیرد و برای بدنهی رحم کار نمیکند.
مراحل تشخیص سرطان رحم؛ آزمایشها به چه ترتیبی انجام میشوند؟
نمونهبرداری بهمعنی برداشتن رحم نیست
در نمونهبرداری فقط بخش بسیار کوچکی از بافت داخلی رحم برای بررسی سلولها برداشته میشود و این کار با جراحی برداشتن کامل رحم (هیسترکتومی) کاملاً متفاوت است.

معاینهٔ لگن
پزشک اندازه، موقعیت و قوام رحم و وجود هرگونه تودهٔ قابللمس را بررسی میکند. در صورت نیاز، معاینهٔ رکتوواژینال (بررسی لگن از طریق واژن و مقعد) نیز انجام میشود.
سونوگرافی ترانسواژینال
در این روش، ضخامت لایهٔ داخلی رحم (آندومتر) و ساختار آن با دقت بالا بررسی میشود. سونوگرافی معمولی شکم وضوح کافی برای ارزیابی دقیق آندومتر ندارد.
نمونهبرداری آندومتر (بیوپسی)
روش اصلی برای تشخیص قطعی است که در آن نمونهٔ کوچکی از لایهٔ داخلی رحم برداشته میشود. احساس ناراحتی در افراد متفاوت است؛ بیشتر افراد تنها انقباضی کوتاهمدت شبیه دردهای قاعدگی (پریود) تجربه میکنند، هرچند در برخی ممکن است درد بیشتر باشد.
هیستروسکوپی و کورتاژ تشخیصی (D&C)
اگر نمونهبرداری مطب کافی نباشد یا نتیجه قطعی ندهد، برای مشاهدهٔ مستقیم درون رحم با دوربین و نمونهبرداری دقیقتر انجام میشود. هیستروسکوپی گاهی در مطب قابلانجام است، اما همراه با کورتاژ معمولاً در اتاق عمل سرپایی و با بیهوشی سبک یا آرامبخش انجام میگیرد.
آزمایشهای بافتشناسی و مولکولی
آزمایشها شامل POLE و MMR و p53 هستند و نتیجه آنها تومور را در یکی از چهار رده POLEmut، MMRd، NSMP یا p53abn قرار میدهد این نتایج در پیشبینی رفتار تومور و انتخاب بهترین مسیر درمان (مانند جراحی، ایمونوتراپی یا پرتودرمانی) نقشی کلیدی دارند. همچنین بررسی MMR به ارزیابی سابقهٔ ارثی (سندرم لینچ) کمک میکند.
تصویربرداری برای تعیین مرحله (استیجینگ)
برای بررسی دقیق عمق درگیری دیوارهٔ رحم و اطمینان از گسترش نیافتن بیماری به غدد لنفاوی یا سایر اندامها، امآرآی (MRI) یا سیتیاسکن (CT) و در مواردی خاص PET-CT انجام میشود.
آیا بالا بودن ضخامت آندومتر یعنی سرطان دارم؟
خیر؛ ضخامت بالا بهتنهایی به معنی سرطان نیست. این عدد یکی از اطلاعاتی است که به پزشک کمک میکند درباره بررسی بیشتر یا نمونهبرداری تصمیم بگیرد. تفسیر آن در افراد یائسه و غیریائسه متفاوت است.
برای فرد یائسهای که خونریزی دارد
معمولاً کمخطرتر، ولی ردکننده سرطان نیست
۴ میلیمتر یا کمتر
نیاز به بررسی بیشتر
خونریزی تکرارشونده یا عوامل خطر
بررسی برای نمونهبرداری
بیشتر از ۴ میلیمتر
در صورت مشاهده خونریزی پس از یائسگی، به ویژه در افراد دارای عوامل خطر (مانند اضافهوزن، مصرف هورمون یا دیابت)، انجام بیوپسی آندومتر به عنوان اولین قدم تشخیصی توصیه میشود.
برای فرد غیریائسه
در سنین باروری، ضخامت آندومتر با روز چرخه قاعدگی تغییر میکند و یک عدد ثابت بهتنهایی معنا ندارد. پزشک آن را همراه با سن، تداوم خونریزی و عوامل خطر بررسی میکند.

معادل متنی: در سونوگرافی، ضخامت پوشش داخلی رحم اندازهگیری میشود. هرچه به سمت راست نوار برویم پوشش ضخیمتر است. خط طلایی نشان میدهد از کجا به بعد پزشک بررسی بیشتری را در نظر میگیرد. عدد این آستانه در متن صفحه آمده و به شرایط هر فرد بستگی دارد؛ این نوار فقط ترتیب را نشان میدهد، نه اندازهی واقعی.
نتیجه «پیشسرطان»، «مشکوک» یا «التهاب» چه معنی دارد؟
این نتیجهها یکسان نیستند. پیشسرطان به معنی سرطان قطعی نیست، اما بعضی انواع آن به پیگیری جدی و درمان نیاز دارند. التهاب نیز معمولاً سرطان نیست؛ تفسیر دقیق به نوع نتیجه و شرایط شما بستگی دارد.
التهاب یا عفونت
معمولاً واکنش خوشخیم به عفونت یا نازکی بافت است، نه سرطان.
اگر علائم یا خونریزی ادامه داشت، ارزیابی دوباره یا درمان عفونت مطرح میشود.
هایپرپلازی بدون آتیپی
رشد بیشازحد سلولهای خوشخیم است؛ خطر پیشرفت هیپرپلازی ساده آندومتر (بدون آتیپی) به بدخیمی بسیار پایین و کمتر از ۵ درصد طی سالهای متمادی است.
معمولاً درمان هورمونی و نمونهبرداری پیگیری؛ جراحی معمولاً لازم نیست.
هایپرپلازی آتیپیک یا EIN
تغییر سلولی جدیتری است. حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد از بیمارانی که با این تشخیص هیسترکتومی میشوند، سرطان آندومتر پنهان و همزمان دارند.
معمولاً هیسترکتومی مطرح است؛ برای فردی که قصد فرزندآوری دارد، درمان هورمونی با پیگیری دقیق هر ۳ تا ۶ ماه ممکن است بررسی شود.
مشکوک یا نیازمند بررسی
نتیجه بهتنهایی قطعی نیست.
ممکن است نمونهبرداری تکراری یا هیستروسکوپی هدفمند لازم باشد.
چه زمانی و به چه پزشکی مراجعه کنم؟
علائمی که نیاز به بررسی بهموقع دارند
- هر میزان خونریزی یا لکهبینی پس از یائسگی
- لکهبینی بین پریودها، خونریزی هنگام یا پس از رابطه، یا پریودهای غیرمعمول سنگین
- ترشح واژینال غیرمعمول یا درد مداوم لگن
برای تشخیص و درمان به چه تخصصی مراجعه کنم؟
متخصص زنان بررسی اولیه را انجام میدهد و در صورت نیاز شما را ارجاع میدهد. پس از تایید سرطان، برنامه درمان معمولاً زیر نظر فوق تخصص انکولوژی زنان تنظیم میشود.
راهنمای سوالهایی که در ویزیت بپرسید
- نتیجه آزمایش من دقیقاً چه معنی دارد و در کدام دسته قرار میگیرم؟
- آیا به نمونهبرداری یا آزمایش تکمیلی نیاز دارم؟ کدام مورد و چرا؟
- قدم بعدی چیست و چه زمانی باید انجام شود؟
- اگر تشخیص تایید شود، مرحله بعد چگونه پیش میرود؟
- آیا لازم است سابقه خانوادگی یا وضعیت ژنتیکی من بررسی شود؟
اگر همراه بیمار هستید
میتوانید در ثبت علائم و سوالها کمک کنید و اگر بیمار مایل بود، در ویزیت همراهش باشید. اگر چند نفر از اعضای خانواده سابقه سرطان رحم، روده یا تخمدان دارند، این موضوع را به پزشک بگویید.
پرسشهای پرتکرار درباره تشخیص سرطان رحم
آیا آزمایش خون سرطان رحم را نشان میدهد؟
خیر. آزمایش خون اختصاصی برای تشخیص اولیه سرطان رحم وجود ندارد. CA125 فقط در بعضی شرایط برای تعیین مرحله یا پیگیری پس از تشخیص استفاده میشود.
آیا سرطان رحم بدون علامت هم تشخیص داده میشود؟
حدود ۹۰ درصد مبتلایان با خونریزی غیرطبیعی رحمی مراجعه میکنند؛ در زنان یائسه این خونریزی پس از یائسگی است
اگر سابقه خانوادگی دارم، حتماً مبتلا میشوم؟
خیر. سابقه خانوادگی خطر را افزایش میدهد، اما ابتلا را قطعی نمیکند؛ بهویژه اگر چند خویشاوند نزدیک سرطان رحم، روده یا تخمدان داشتهاند. پس از تشخیص سرطان، بررسی MMR روی نمونه به ارزیابی احتمال سندرم لینچ کمک میکند.
آیا اکتروپیون همان سرطان است؟
خیر. اکتروپیون یک تغییر خوشخیم در دهانه رحم است و با سرطان رحم یکسان نیست.

فوقتخصص انکولوژی زنان
ویژه خارج از کشور
خدمات مطب تهران