پیشگیری از کیست تخمدان

روش‌های هورمونی، تغذیه و مراقبت

مرور سریع
فهرست مطالب
نوبت و ویزیت

ویژه خارج از کشور

خدمات مطب تهران

اگر قبلاً کیست داشته‌اید و نگران بازگشت آن هستید، طبیعی است بخواهید بدانید چه کاری از دستتان برمی‌آید. پاسخ کوتاه این است که بعضی کیست‌ها قابل‌پیشگیری نیستند، اما برای کاهش احتمال برخی کیست‌های جدید و پیگیری به‌موقع راه‌هایی وجود دارد.

ایجاد کیست تقصیر شما نیست

بسیاری از کیست‌های تخمدان در روند طبیعی تخمک‌گذاری ایجاد می‌شوند، نه به‌دلیل سبک زندگی، سرما یا بهداشت. پس وجود کیست به این معنی نیست که شما کار اشتباهی انجام داده‌اید.

کاهش ریسک و پیگیری کیست تخمدان

این مسیر دو بخش دارد: کاهش احتمال تشکیل بعضی کیست‌های جدید و پیگیری مناسب برای تشخیص تغییرات.

کاهش بعضی کیست‌های عملکردی

بخش اول: کاهش احتمال کیست جدید

کیست عملکردی با تخمک‌گذاری ارتباط دارد. در بعضی افراد، مهار تخمک‌گذاری با روش هورمونی می‌تواند احتمال تشکیل کیست عملکردی جدید را کاهش دهد.

شناخت علائم و بررسی متناسب

بخش دوم: پیگیری به‌موقع

چون همه کیست‌ها قابل‌پیشگیری نیستند، توجه به علائم و انجام پیگیری پیشنهادی پزشک، به‌ویژه پس از تشخیص کیست، اهمیت دارد.

غربالگری عمومی برای کیست تخمدان وجود ندارد

برای افراد بدون علامت، آزمایش دوره‌ای همگانی برای پیدا‌کردن کیست‌های خوش‌خیم توصیه نشده است. نوع و زمان پیگیری براساس علائم، سابقه و نتیجه بررسی‌های قبلی تعیین می‌شود.

اثر واقعی قرص‌های ضدبارداری بر مهار کیست تخمدان

قرص ممکن است از تشکیل بعضی کیست‌های عملکردی جدید بکاهد، اما برای درمان کیست موجود تجویز نمی‌شود.

سه نمای کوچک از یک تخمدان: در چرخه طبیعی هر ماه یک فولیکول بزرگ می‌شود و گاهی به‌صورت کیست عملکردی می‌ماند؛ با قرص ترکیبی، تخمک‌گذاری مهار می‌شود و ممکن است کیست عملکردی جدید کمتر تشکیل شود؛ کیست عملکردی موجود با قرص زودتر کوچک نمی‌شود و اغلب با گذشت زمان خودبه‌خود برطرف می‌شود.

شواهد قدیمی برای قرص‌های پُردوز چنین اثری نشان می‌داد، اما برای قرص‌های کم‌دوزِ امروزی اثر پیشگیرانه ناچیز یا نامشخص است.

قرص، کیست عملکردی موجود را زودتر کوچک یا برطرف نمی‌کند. بسیاری از این کیست‌ها بدون درمان خاص و با گذشت زمان از بین می‌روند.

مصرف قرص ضدبارداری با کاهش ۳۰ تا ۵۰ درصدی خطر سرطان تخمدان ارتباط دارد و این اثر می‌تواند تا ۳۰ سال پس از قطع مصرف ادامه پیدا کند.

قرص برای همه مناسب نیست. انتخاب نوع دارو و سنجیدن فواید و خطرهای آن باید با نظر پزشک انجام شود.

چه چیزهایی به پیشگیری از کیست تخمدان کمک می‌کنند؟

برای بعضی کیست‌های عملکردی، مهار تخمک‌گذاری ممکن است کمک‌کننده باشد؛ اثر پیشگیرانه خوراکی‌ها و درمان‌های خانگی ثابت نشده است.

ممکن است احتمال را کاهش دهد

مهار تخمک‌گذاری با روش هورمونی برای بعضی کیست‌های عملکردی جدید، فقط با تجویز پزشک

اثر پیشگیرانه ثابت نشده است

رژیم غذایی خاص، دمنوش، سکنجبین، کمپرس گرم و توصیه‌های مبتنی بر «گرمی و سردی»

برای سلامت کلی مفید است

تغذیه متعادل، فعالیت بدنی، وزن متناسب و مدیریت استرس؛ بدون ادعای پیشگیری از کیست

سبک زندگی سالم برای سلامت عمومی ارزشمند است، اما نباید از آن انتظار جلوگیری قطعی از کیست داشته باشید.

علل بیولوژیکی ایجاد کیست در برابر باورهای نادرست عامیانه

بسیاری از کیست‌ها به چرخه تخمک‌گذاری یا یک وضعیت زمینه‌ای مربوط‌اند، نه به سرما، غذا یا بهداشت.

علت کیست نیست

علت یا زمینه شناخته‌شده

آیا تغذیه، طب سنتی یا مکمل از کیست پیشگیری می‌کند؟

هیچ خوراکی، دمنوش یا مکملی برای پیشگیری از کیست تخمدان اثبات نشده است.

مفید برای سلامت کلی

تغذیه متعادل، فعالیت بدنی و وزن متناسب برای سلامت بدن مفیدند، اما پیشگیری از کیست را تضمین نمی‌کنند.

بدون اثر پیشگیرانه اثبات‌شده

برای سکنجبین، دمنوش، دارچین، کلم بروکلی یا چارچوب‌های مزاجی، اثر مشخصی در پیشگیری از کیست ثابت نشده است.

گیاهی همیشه بی‌خطر نیست

مکمل‌های گیاهی می‌توانند با داروها یا بعضی بیماری‌ها تداخل داشته باشند؛ پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.

پیشگیری یا درمان را به خوراکی‌ها موکول نکنید

اگر بیماری زمینه‌ای مانند مشکل تیروئید دارید یا دارو مصرف می‌کنید، پیش از شروع مکمل یا تغییر غذایی محدودکننده نظر پزشک را بپرسید.

چه کسانی برای پیشگیری و پیگیری به بررسی دقیق‌تری نیاز دارند؟

اگر داروی محرک تخمک‌گذاری مصرف می‌کنید، اندومتریوز دارید یا کیست شما عود کرده است، برنامه پیگیری باید متناسب با شرایطتان باشد.

مصرف داروهای محرک تخمک‌گذاری

این داروها می‌توانند باعث تشکیل کیست‌های عملکردی شوند که اغلب موقتی‌اند. سونوگرافی و پیگیری باید زیر نظر پزشک ناباروری انجام شود.

اندومتریوز

اندومتریوز می‌تواند باعث کیست شکلاتی یا اندومتریوما شود. برنامه مراقبت بر مدیریت خود اندومتریوز تمرکز دارد.

سابقه کیست یا عود

پس از بررسی نوع کیست و سابقه شما، پزشک زمان پیگیری و در صورت نیاز امکان استفاده از روش هورمونی را مشخص می‌کند.

تفاوت پیشگیری از کیست با پیشگیری از سرطان تخمدان

وجود کیست تخمدان به معنی ابتلا به سرطان نیست و بیشتر کیست‌ها خوش‌خیم‌اند.

بیشتر کیست‌های تخمدان خوش‌خیم‌اند. نوع کیست، ظاهر آن در سونوگرافی، سن و وضعیت یائسگی تعیین می‌کنند آیا بررسی بیشتری لازم است یا نه.

قرص ضدبارداری علاوه‌بر کاهش احتمال بعضی کیست‌های عملکردی جدید، با کاهش خطر سرطان تخمدان هم ارتباط دارد؛ بااین‌حال، این دارو فقط پس از سنجش شرایط فردی تجویز می‌شود.

تمایز کیست تخمدان از تنبلی تخمدان و اندومتریوما

این وضعیت‌ها علت، نشانه‌ها و روش پیگیری متفاوتی دارند.

کیست تخمدان یک کیسه حاوی مایع یا بافت در تخمدان است. سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS یا تنبلی تخمدان) یک اختلال هورمونی است و به معنی وجود یک کیست بزرگ نیست.

اندومتریوز می‌تواند کیست شکلاتی ایجاد کند و فیبروم توده‌ای در رحم است، نه تخمدان. به همین دلیل راه پیشگیری یا مراقبت برای هرکدام متفاوت است.

پرسش‌های پرتکرار درباره پیشگیری از کیست تخمدان

استحمام یا آب سرد در قاعدگی کیست ایجاد می‌کند؟

شواهدی وجود ندارد که استحمام، آب سرد یا نشستن روی سطح سرد باعث کیست تخمدان شود.

برای بیشتر افراد، مصرف معمول غذاها مسئله‌ای ایجاد نمی‌کند. اگر بیماری تیروئید دارید، مکمل مصرف می‌کنید یا قصد تغییر شدید رژیم غذایی دارید، با پزشک مشورت کنید.

امکان عود به نوع کیست و علت زمینه‌ای بستگی دارد. پیگیری پیشنهادی پزشک و در برخی موارد روش هورمونی می‌تواند در برنامه مراقبت قرار گیرد.

پرتره پروفسور مژگان کریمی‌زارچی
نویسنده: پروفسور مژگان کریمی زارچی
فوق تخصص انکولوژی زنان