حفظ باروری در بیماران سرطانی
زمان‌بندی، روش‌ها و مراقبت‌های بعد از درمان
- تشخیص سرطان لزوماً به معنی از دست‌دادن امکان بارداری نیست.
- اگر بارداری در آینده برای شما مهم است، پیش از شروع درمان درباره حفظ باروری صحبت کنید.
- انجماد تخمک یا جنین از گزینه‌های حفظ باروری است.
- تیم درمان سرطان و متخصص باروری، گزینه مناسب را با توجه به نوع بیماری و شرایط فردی انتخاب می‌کنند.
- حفظ باروری، بارداری آینده را تضمین نمی‌کند و زمان اقدام به بارداری پس از درمان برای هر فرد جدا تعیین میشود.
در بیمارانی که نیازمند پرتودرمانی لگن هستند، می‌توان پیش از شروع درمان با یک جراحی سرپایی، تخمدان‌ها را به خارج از محدوده تابش لگن منتقل کرد تا از آسیب اشعه به تخمدان‌ها جلوگیری شود.
نه همیشه. نوع و مرحله بیماری تعیین می‌کند که آیا درمان با حفظ باروری قابل بررسی است.
در بعضی سرطان‌های زنان که در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شوند، ممکن است بتوان رحم یا بخشی از بافت سالم تخمدان را حفظ کرد. تصمیم نهایی پس از ارزیابی کامل گرفته میشود.
کدام بیماران سرطانی میتوانند باروری خود را حفظ کنند؟
نوع و مرحله سرطان، سن، ذخیره تخمدان و برنامه درمان در این تصمیم نقش دارند. سن زیر ۴۰ سال میتواند یکی از معیارهای بررسی باشد، اما یک قانون قطعی برای همه نیست.
سرطان رحم
در بعضی موارد اولیه که بیماری محدود است، درمان با حفظ رحم ممکن است قابل بررسی باشد.
سرطان دهانه رحم
بسته به مرحله، کونیزاسیون، تراکلکتومی ساده یا تراکلکتومی رادیکال بررسی میشود؛ حفظ باروری بیشتر برای تومورهای تا ۲ سانتی‌متر مطالعه شده است
سرطان تخمدان
اگر بیماری در شرایط مشخص فقط یک تخمدان را درگیر کرده باشد، حفظ تخمدان دیگر و باروری ممکن است بررسی شود؛ امکان حفظ باروری به نوع و مرحله تومور بستگی دارد (در تومورهای ژرم‌سل یا بردرلاین شانس بیشتری برای حفظ رحم و تخمدان دیگر وجود دارد).
سایر سرطان‌ها
پیش از شیمیدرمانی یا پرتودرمانی، انجماد تخمک یا جنین روش‌های اصلی هستند؛ علاوه بر این، روش انجماد بافت تخمدان نیز در مراکز تخصصی برای دختران کم‌سن یا بیمارانی که فرصت تحریک تخمک‌گذاری ندارند یک گزینه معتبر است. داروهای مهار موقت فعالیت تخمدان (GnRH) نیز ممکن است در بعضی شرایط به‌عنوان روش کمکی بررسی شوند.
مراحل حفظ باروری پیش از درمان سرطان
- ۱مشورت با متخصص حفظ باروری در سرطان. پیش از شروع درمان، شرایط بیماری و گزینه‌های حفظ باروری بررسی میشود.
- ۲انجماد تخمک یا جنین. انتخاب روش به شرایط پزشکی، ترجیح فردی و ضوابط مرکز درمانی بستگی دارد.
- ۳شروع درمان اصلی سرطان. پس از تکمیل اقدامات لازم، جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی طبق برنامه آغاز میشود.
- ۴بررسی امکان بارداری پس از درمان. پس از پایان درمان و تأیید تیم پزشکی، استفاده از تخمک یا جنین منجمدشده از طریق رحم خود فرد یا رحم جایگزین ممکن است بررسی شود.
در سرطان‌های اولیه جسم رحم، تخمدان و دهانه رحم، انتخاب بیمار مناسب و هماهنگی دقیق میان درمان سرطان و حفظ باروری اهمیت زیادی دارد.
زمان‌بندی و مدت زمان لازم برای فریز تخمک قبل از شروع درمان
فرایند انجماد تخمک معمولاً حدود دو هفته زمان میبرد.
امروزه تحریک تخمدان را می‌توان در هر مرحله از سیکل شروع کرد، بنابراین لازم نیست برای شروع قاعدگی منتظر بمانید و تأخیر معمولاً به حداقل می‌رسد.
تیم سرطان و مرکز ناباروری چگونه هماهنگ می‌شوند؟
ارجاع به مرکز ناباروری
بیمار برای بررسی گزینه‌های حفظ باروری به مرکز تخصصی ارجاع داده میشود.
ارائه اطلاعات درمان
نوع سرطان، مرحله بیماری و برنامه درمان در اختیار تیم حفظ باروری قرار میگیرد.
تعیین ترتیب اقدامات
اگر شرایط اجازه دهد، ابتدا انجماد تخمک یا جنین انجام میشود و سپس درمان اصلی سرطان آغاز خواهد شد.
چه مدت بعد از درمان می‌توان برای بارداری اقدام کرد؟
زمان مناسب برای هر فرد متفاوت است و باید بر اساس نوع سرطان، درمان دریافت‌شده و شرایط پیگیری تعیین شود.
| وضعیت | بازه کلی برای بررسی بارداری |
|---|---|
| سرطان‌های نیازمند شیمیدرمانی | زمان اقدام به بارداری پس از درمان سرطان دهانه رحم یا تخمدان معمولاً دست‌کم ۶ تا ۱۲ ماه پس از پایان درمان و با تأیید و ارزیابی دقیق تیم پزشکی تعیین میشود (اقدام در کمتر از ۶ ماه توصیه نمی‌شود؛ زمان دقیق به نوع بیماری و درمان بستگی دارد). |
| سرطان پستان وابسته به هورمون | در سرطان پستان وابسته به هورمون، وقفه برنامه‌ریزی‌شده در درمان هورمونی پس از حدود ۱۸ تا ۳۰ ماه برای اقدام به بارداری در مطالعات بررسی شده و ایمن گزارش شده است؛ تصمیم با تیم درمان است. |
رضایت‌نامه‌ها و تصمیم تیمی برای حفظ باروری
گزینه‌ها و محدودیت‌ها باید شفاف توضیح داده شوند. انتخاب انجماد تخمک یا جنین و ثبت رضایت‌نامه‌ها بر اساس شرایط فردی و دستورالعملهای رسمی مرکز انجام میشود.
تومور بورد؛ تصمیم‌گیری با حضور چند تخصص
تصمیمهای مهم ممکن است در جلسه تومور بورد، یعنی نشست مشترک متخصصان، بررسی شوند. این جلسات در این مسیر درمانی هر دو هفته یک‌بار برگزار می‌شوند.
متخصص انکولوژی زنان
متخصص رادیوتراپی سرطان
متخصص درمان دارویی سرطان
متخصص حفظ باروری در سرطان
متخصص تصویربرداری
تجربه بالینی در حفظ باروری بیماران سرطانی
حدود ۲۱ سال تجربه تخصصی در انکولوژی زنان پروفسور زارچی، پشتوانه ارزیابی نوع سرطان، مرحله بیماری و امکان بررسی درمان با حفظ باروری است. نتیجه برای هر بیمار به شرایط فردی او بستگی دارد.
پرسش‌های پرتکرار درباره حفظ باروری در بیماران سرطانی
آیا ابتلا به سرطان یعنی دیگر نمیتوانم بچهدار شوم؟
آیا انجماد تخمک شروع درمان سرطان را عقب میاندازد؟
اگر مجرد باشم، میتوانم تخمک منجمد کنم؟
پس از درمان چقدر باید برای بارداری صبر کنم؟
تخمک منجمد میشود یا جنین؟
آیا تصمیم درمان را فقط یک پزشک میگیرد؟
