راهنمای سرطان دهانه رحم
از پیشگیری تا درمان
- سرطان دهانه رحم از قابل‌پیشگیری‌ترین سرطان‌هاست: هم واکسن دارد و هم غربالگری
- HPV مثبت یا کلمه CIN در جواب آزمایش به معنای سرطان نیست
- از جایی که هستید شروع کنید:
- اگر سالم و بی‌علامت هستید، از غربالگری شروع کنید؛
- اگر نتیجه غیرطبیعی است ، قدم بعدی تشخیص دقیق‌تر است؛
- اگر CIN تشخیص داده شده، پیگیری و درمان دیسپلازی را دنبال کنید؛
- اگر تشخیص قطعی شده است، درمان مناسب را آغاز کنید؛
- و برای پیشگیری، واکسن HPV را دریافت کنید.
آشنایی با سرطان دهانه رحم و نشانه‌های هشداردهنده
سرطان دهانه رحم چیست؟
سرطانی است که از دهانه رحم آغاز می‌شود و تقریباً همیشه با عفونت پایدار HPV ارتباط دارد. در بیشتر موارد، پیش از آن تغییرات پیش‌سرطانی (CIN) وجود دارد.
چه عواملی خطر را بیشتر می‌کنند؟
عفونت پایدار با گونه‌های پرخطر HPV و غربالگری نامنظم مهم‌ترین عوامل هستند. همچنین عواملی چون مصرف دخانیات، تضعیف سیستم ایمنی (از جمله عفونت HIV یا داروهای سرکوب‌کننده ایمنی) و مصرف طولانی‌مدت قرص‌های ضدبارداری خوراکی نیز در افزایش احتمال ابتلا نقش دارند.
سرطان دهانه رحم بیماری ارثی شناخته‌شده‌ای نیست. سابقه خانوادگی معمولاً برنامه غربالگری را تغییر نمی‌دهد؛ عامل اصلی، عفونت ماندگار HPV است.
سرطان دهانه رحم چه فرقی با سرطان رحم و تخمدان دارد؟
این سرطان‌ها از سه اندام جدا شروع می‌شوند و مسیر بررسی و درمان متفاوتی دارند. برای سرطان دهانه رحم غربالگری مؤثر با پاپ‌اسمیر و تست HPV وجود دارد.
واکسن گارداسیل را از کجا و چه زمانی دریافت کنم؟
برای زمان مناسب دریافت و دسترسی محلی، راهنمای کامل واکسن را بخوانید و شرایط فردی خود را با مرکز درمانی بررسی کنید. هاب ویروس HPV
از عفونت HPV تا سرطان: مسیری چندساله
حدود ۹ مورد از هر ۱۰ عفونت HPV خودبه‌خود و ظرف دو سال توسط سیستم ایمنی پاک می‌شود.
فقط عفونت مزمن نوع پرخطر که پاک نشود و پیگیری نشود ممکن است به تغییر سلولی و سپس سرطان برسد
این مسیر معمولاً ۱۵ تا ۲۰ سال طول می‌کشد. در افراد با ایمنی ضعیف این مسیر می‌تواند به ۵ تا ۱۰ سال کوتاه شود.
همین فاصله زمانی طولانی است که غربالگری را این‌قدر مؤثر می‌کند: یک پنجره چندساله برای پیداکردن و متوقف‌کردن تغییر.
مراحل اولیه اغلب علامتی ندارند؛ به همین دلیل غربالگری مهم است.
- لکه‌بینی بعد از رابطه جنسی: شایع است و اغلب علت خوش‌خیم دارد (مثل التهاب یا اکتروپیون)، اما چون گاهی نشانه تغییر دهانه رحم است بهتر است بررسی شود، به‌ویژه اگر تکرار شود.
- خونریزی غیرطبیعی: خونریزی خارج از قاعدگی، و به‌ویژه هر خونریزی پس از یائسگی، همیشه باید بررسی شود.
- ترشح غیرعادی: ترشح بدبو، خونی یا مداوم غیرمعمول ارزش بررسی دارد، هرچند اغلب علت عفونی دارد نه سرطان.
بیشتر این علائم علت خوش‌خیم دارند، اما بهتر است بررسی شوند. وجود یک علامت به‌تنهایی نشانه سرطان نیست.
راهنمای انتخاب بهترین مسیر بر اساس شرایط شما
زمان غربالگری برای زنان بدون علامت
زمان غربالگری را سن تعیین می‌کند، نه ازدواج یا قطع قاعدگی.
«واکسن زدم»، «باکره‌ام»، «قبلا رابطه داشتم» یا «یائسه شدم» دلیل حذف غربالگری نیست.
پاپ‌اسمیر غیرطبیعی یا تست HPV مثبت
جواب غیرطبیعی به‌معنای سرطان نیست. بیشتر جواب‌های غیرطبیعی تغییرات خفیف‌اند و بسیاری از آن‌ها خودبه‌خود برطرف می‌شوند. قدم بعدی بسته به نوع جواب و سن شما فرق می‌کند و معمولا یکی از این دو است: تکرار آزمایش پس از مدتی، یا کولپوسکوپی.
اگر منتظر جوابید: «مشکوک» یعنی بررسی بیشتری لازم است؛ نه اینکه سرطان تأیید شده باشد.
تجویز کولپوسکوپی دهانهٔ رحم
تجویز کولپوسکوپی به معنای سرطان نیست.
کولپوسکوپی معمولاً بدون بیهوشی و به‌صورت سرپایی انجام می‌شود.
تشخیص CIN (ضایعهٔ پیش‌سرطانی) در نمونه‌برداری
CIN سرطان نیست؛ تغییر پیش‌سرطانی سلول‌های دهانه رحم است و بسیاری از موارد درجه پایین خودبه‌خود برطرف می‌شوند.
درجه پایین معمولاً فقط پایش می‌خواهد و درجه‌های بالاتر با یک اقدام کوتاه سرپایی مدیریت می‌شوند.
بعد از درمان: پیگیری منظم یعنی شرایط تحت کنترل است؛ نه اینکه حتماً بیماری برمی‌گردد.
زخم دهانهٔ رحم و پیشنهاد لیزر یا فریز
آنچه «زخم دهانه رحم» نامیده می‌شود اغلب اکتروپیون خوش‌خیم است و در صورت نداشتن علامت معمولاً به درمان نیاز ندارد.
تصمیم به لیزر پس از روشن‌شدن علت علائم و بررسی احتمال ضایعه پیش‌سرطانی یا بدخیمی گرفته می‌شود.
تشخیص قطعی سرطان دهانهٔ رحم و انتخاب درمان
در بعضی مراحل اولیه، حفظ رحم و باروری امکان‌پذیر است.
پس از نمونه‌برداری و تعیین مرحله، تیم درمان روش مناسب را انتخاب می‌کند.
نظر دوم حق شماست: اگر پاسخ‌ها متفاوت‌اند یا هنوز مطمئن نیستید، می‌توانید نظر یک متخصص دیگر را هم بگیرید.
بعد از درمان: ادامهٔ چکاپ‌ها پس از ۵ سال به‌معنای ادامه یا بازگشت بیماری نیست؛ بلکه بخشی از مراقبت‌های بلندمدت سلامتی است.
پرسش‌های پرتکرار درباره سرطان دهانه رحم
زخم یا التهاب شایع دهانه رحم معمولاً سرطان نیست. بااین‌حال ممکن است برای تشخیص دقیق‌تر به کولپوسکوپی نیاز باشد؛ بنابراین بهتر است نتیجه با معاینه و آزمایش‌های مرتبط بررسی شود.
- کولپوسکوپی و نمونه‌برداری: خود کولپوسکوپی و نمونه‌برداری تشخیصی معمولاً باروری را کاهش نمی‌دهند.
- درمان CIN: در بیشتر موارد بارداری ممکن است و باروری حفظ می‌شود.
- سرطان در مراحل اولیه: در بعضی مراحل اولیه، حفظ رحم و باروری امکان‌پذیر است.
هیچ داروی خوراکی، گیاهی یا موضعی درمان CIN نیست.
درمان‌های سنتی و گیاهی جایگزین درمان پزشکی نیستند.
